Günümüzde daha da popüler bir kavram olan yapay zeka nedir? Yapay zekanın tarihi nedir? Yapay zeka hakkında Türkiye'de ve dünyadaki çalışmalar nelerdir? Yapay zeka ve doğal zeka (insan zekası) arasındaki farklar ve benzerlikler nelerdir?

YAPAY ZEKA NEDİR ?

    Yapay zeka, en basit şekilde doğal zekayı yani insan zekasını taklit edebilen makinelerin geliştirilmesi teknolojisinin genel adıdır.  Yapay zeka, verilerdeki modelleri tanıyarak insan zekasına özgü olan algılama, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma, çıkarım yapma, karar verme, genelleme ve geçmiş deneyimlerden öğrenme gibi insana özgü yüksek bilişsel davranışlar yoluyla yineleyerek kendini geliştirebilen bu sayede kendisine verilen karmaşık ya da olağan görevleri  otomatikleştirebilen yapay sistemler bütünüdür. Aynı zamanda bu sistemler daha önceden belirlenen parametreler doğrultusunda bir durumu gözlemleyerek ve ardından işleyerek tepkiler üretebilmeli ve bu tepkileri dışarı vurabilmelidir.

    Yapay zekayı daha iyi anlamak için insan zekası ile arasındaki benzerlikler ve farklılıkları bilmek önemlidir.

Yapay zeka ile insan zekası arasındaki farklar nelerdir?

    

    Yapay zeka ile insan zekası arasındaki farklar, birçok açıdan ortaya çıkabilir. Bazı farklar şunlardır:

 - Yapay zeka, makinelere zekâ kazandırılması anlamına gelirken, insan zekası ise insandaki bilişsel duyuları ve olayları analiz etme yeteneğini ifade eder.

 - Yapay zeka insan zekası tarafından yaratılırken, diğer yandan insan zekası ilahi güç tarafından yaratılır.

 - Yapay zeka, makinelere bağlı olması nedeniyle, daha doğru olur. İnsan zekası ise etkilenebilir ve öznel davranabilir.

 - Yapay zeka, genellikle 2 watt enerji tüketirken, insan zekası 25 watt enerji tüketir.

 - Yapay zeka, çoklu görev konusunda bir şekilde geride kalırken, insan zekası kolayca çoklu görev yapabilir.

 - Yapay zeka, bilgiyi hızlı bir şekilde işlerken, insan zekası bilgiyi yavaş bir şekilde işler.

 - Yapay zeka, verilere dayanarak analiz yapar ve karar verme aşamasında objektif davranır. İnsan zekası, karar verme aşamasında duygularını, deneyimlerini ve sezgilerini de kullanır.

Yapay zeka ile insan zekası arasındaki benzerlikler nelerdir?

    Yapay zeka ile insan zekası arasındaki benzerlikler, genellikle bilişsel işlevler açısından ortaya çıkar. Bazı benzerlikler şunlardır:

 - Yapay zeka ve insan zekası, düşünme, akıl yürütme, objektif gerçekleri algılama, yargılama ve sonuç çıkarma gibi yeteneklere sahiptir.

 - Yapay zeka ve insan zekası, öğrenme becerisine sahiptir. Yapay zeka, verilerden öğrenirken, insan zekası deneyimlerden öğrenir.

 - Yapay zeka ve insan zekası, problemleri çözme becerisine sahiptir. Yapay zeka, algoritmalar kullanarak problemleri çözerken, insan zekası sezgi ve mantık kullanarak problemleri çözer.

 - Yapay zeka ve insan zekası, karar verme becerisine sahiptir. Yapay zeka, verilere dayanarak karar verirken, insan zekası duygularını, deneyimlerini ve sezgilerini de kullanarak karar verir.

    Benzerlikleri ve farklıları bulunan bu iki zeka türünden hangisi daha üstün?

    Yapay zeka ile insan zekası arasında hangisinin daha üstün olduğu, yapılması gereken işe bağlı olarak değişebilir. Bazı işlerde yapay zeka, insan zekasından daha hızlı, doğru ve objektif olabilir. Bazı işlerde ise insan zekası, yapay zekadan daha yaratıcı, duyarlı ve esnek olabilir. Bu nedenle, yapay zeka ile insan zekası arasında kesin bir üstünlük sıralaması yapmak zordur. Ancak bazı kriterlere göre karşılaştırma yapmak mümkündür. Örneğin:

 - Yapay zeka, problemleri çözme hızı açısından insan zekasından daha üstündür. Yapay zeka, algoritmalar kullanarak problemleri saniyeler içinde çözebilirken, insan zekası problemleri dakikalar veya saatler içinde çözebilir.

 - İnsan zekası, yaratıcılık açısından yapay zekadan daha üstündür. İnsan zekası, yeni ve orijinal fikirler üretebilirken, yapay zeka genellikle var olan verilerden veya örneklerden yararlanır.

- Yapay zeka, doğruluk açısından insan zekasından daha üstündür. Yapay zeka, verileri işlerken hata yapma olasılığı çok düşüktür. İnsan zekası ise hafıza kaybı, dikkat dağılması veya yanlış anlama gibi nedenlerle hata yapabilir.

 - İnsan zekası, duygusal bağlantı açısından yapay zekadan daha üstündür. İnsan zekası, duygularını ifade edebilir ve başkalarının duygularını anlayabilir. Yapay zeka ise duygulara sahip değildir ve sadece verilerle ilgilenir.

DÜNYADA YAPAY ZEKANIN TARİHİ

    Yapay zekanın tarihi, insan zekasını taklit etmeye çalışan makinelerin veya sistemlerin geliştirilmesi sürecidir. Yapay zekanın tarihi, antik çağlardan günümüze kadar uzanan bir dönemi kapsar. Yapay zekanın tarihi, şu şekilde özetlenebilir:
 - Antik çağlarda, Yunanlar, Çinliler ve Mısırlılar gibi uygarlıklar robotlarla ilgili mitlere sahipti. Bu mitler, yapay zekanın ilk fikirlerini yansıtıyordu.

-  17. yüzyılda, Descartes, Leibniz ve Pascal gibi filozoflar ve matematikçiler insan zekasını mekanik olarak açıklamaya çalıştılar. Bu dönemde, ilk hesap makineleri ve otomatlar ortaya çıktı.

  -  19. yüzyılda, Babbage, Lovelace ve Turing gibi bilim insanları bilgisayarların temellerini attılar. Bu dönemde, ilk programlanabilir makine ve ilk yapay zeka testi fikirleri geliştirildi.

 -  20. yüzyılın ortalarında, McCarthy, Minsky ve Newell gibi bilim insanları yapay zekanın ilk araştırmalarını yaptılar. Bu dönemde, ilk yapay zeka programları ve laboratuvarları kuruldu.

 -  20. yüzyılın sonlarına doğru, Hinton, LeCun ve Bengio gibi bilim insanları derin öğrenme yöntemlerini geliştirdiler. Bu dönemde, yapay sinir ağları ve makine öğrenimi alanları büyük ilerleme kaydetti.

 -  21. yüzyılın başlarında, Google, IBM ve Microsoft gibi şirketler yapay zekayı ticari olarak kullanmaya başladılar. Bu dönemde, yapay zeka uygulamaları birçok alanda yaygınlaştı.

TÜRKİYE'DE YAPAY ZEKANIN TARİHİ

    Türkiye'deki yapay zekanın tarihçesi, dünyadaki yapay zeka gelişmelerine paralel olarak ilerlemiştir. Türkiye'deki yapay zekanın tarihçesi, şu şekilde özetlenebilir:

 - 1950'lerde, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) kuruldu ve bilgisayar bilimleri alanında çalışmalar başladı.

 - 1960'lar ve 1970'lerde, Boğaziçi Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi gibi kurumlar bilgisayar bilimleri bölümlerini açtı ve yapay zeka araştırmalarına katkıda bulundu.

 - 1980'lerde, TÜBİTAK ve ASELSAN gibi kuruluşlar yapay zeka projelerine destek verdi ve yapay zeka konferansları düzenlendi.

 - 1990'lar ve 2000'lerde, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi, Koç Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atılım Üniversitesi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Gebze Teknik Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü gibi kurumlar yapay zeka alanında eğitim ve araştırma faaliyetleri yürüttü.

 - 2010'larda, Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi (TRAI) kuruldu ve yapay zeka farkındalığını artırmak ve ekosistemi geliştirmek amacıyla etkinlikler, zirveler, eğitimler ve iş birlikleri düzenledi. Ayrıca Türkiye'de birçok yapay zeka girişimi ortaya çıktı ve ulusal ve uluslararası alanda başarılar elde etti.